Mehmet Çağlayan Takma Adıyla Sezai Karakoç’un İzinde
Metin Celâl'in anılarında Sezai Karakoç'la tanışma hikâyesi, Üretmen Han'daki dergi büroları ve Mehmet Çağlayan takma adıyla Yönelişler'de yayımlanan şiirler ele alınıyor.
Birçok okur gibi yazar da Sezai Karakoç’u kitaplarıyla tanımış. Ancak şairle ilk karşılaşması antolojiler sayesinde olmuş. Önce antolojilerde şiirlerini okumuş, ardından kitaplarının peşine düşmüş. Hikâyesi, İstanbul’da geçen 1980’li yılların edebiyat ortamına uzanıyor.
Hızırla Kırk Saat’ten Başlayan Okuma
Yazarın satın aldığı ilk Karakoç kitabı “Hızırla Kırk Saat” olmuş. Eser 1967’de Diriliş Yayınları tarafından basılmış. Yazar, kitabı 1980’li yılların başında okumuş. Kırk bölümden oluşan uzun bir şiir olan eserde, İslam kültüründe ölümsüzlük, bilgelik ve yol göstericiliğin simgesi olan Hızır figürü merkeze alınıyor. Yazar, bu kitaptan sonra şairin bütün şiir kitaplarını edinip okuduğunu anlatıyor.
O yıllarda yazar Ankara’da ODTÜ’de öğrenciydi. Ailesi İstanbul’da yaşadığı için bir ayağı her zaman şehirdeydi. Arkadaşlarla buluşmak için kahvehaneler ve çay bahçeleri tercih ediliyordu. Önce Sultanahmet’te, sonra Laleli’de toplanmışlar. Adnan Özer’in keşfiyle buluşma noktaları Çorlulu Ali Paşa Medresesi’ndeki Erenler Kıraathanesi olmuş.
Medrese, edebiyat çevresinin uğrak yeriymiş. İstanbul Üniversitesi’ne yakın olması öğrencileri ve akademisyenleri de çekiyormuş. Burada Necat Çavuş, İhsan Deniz, Mehmet Ocaktan ve Hüseyin Atlansoy gibi genç şairlerle tanışılmış. Ortak konu şiirmiş. Ebubekir Eroğlu da zaman zaman bu sohbetlere katılıyormuş.
Eroğlu’nun 1981’de Bürde Yayınları’ndan çıkan “Sezai Karakoç’un Şiiri” kitabı, sohbetlerin ana konularından biri olmuş. Eser, şairin şiir dünyasını, poetikasını ve düşünce yapısını ele alan ilk bütüncül çalışmalardan biri olarak kabul ediliyor. Kitapta Karakoç’un bireysel duyarlılıklardan epik ve toplumsal bir şiir diline nasıl evrildiği inceleniyor. Yazar, kitabın şairin tepkisini merak ettiklerini ama olumlu bir karşılık bekleneceğini düşündüklerini anlatıyor.
Cağaloğlu’nda Bir Kapı, Bir Soru
Yazara göre 1980’lerde Cağaloğlu, gazetecilik ve yayıncılığın merkeziymiş. Sokaklar yayınevleri, kitapçılar, matbaalar ve gazete binalarıyla doluymuş. Yerebatan Caddesi ile Çatalçeşme Sokağı’nın köşesindeki Üretmen Han ise farklı bir yer olarak öne çıkıyormuş. Girişteki pasajda sıralanan dükkânların tamamı kitapçıymış. Bodrum katta küçük matbaalar ve ciltçiler bulunurmuş. Üst katlarda ise Milli Gazete, Türkiye ve Yeni Devir gibi gazetelerin irtibat büroları ile yayınevi ve dergi büroları yer alırmış.
Diriliş Yayınları ve derginin bürosunun da Üretmen Han’da olduğu öğrenilmiş. Şairin neredeyse her gün büroya geldiği de bilinirmiş. Yazar, dergiyi düzenli olmasa da takip ettiğini belirtiyor. Şairi görmek için büroya gitmeyi de düşünmüş ama arkadaşlarının yaşadıkları olaylar onu çekingen yapmış.
Bazı arkadaşlar şaire kitaplarını götürmüş. Birinin kitabı imzasız olduğu için kapıdan geri çevrilmiş. Bir başkası imzalı kitabıyla gitmiş ama bu kez de “Bakalım ben senden imza istiyor muyum” yanıtını almış. Üçüncü bir arkadaş kitabını kapıya bırakıp kaçmak isteyince şair onu içeri çağırmış ve karşısına oturtup sohbet etmiş. Bu hikâyeler dolaştıkça yazar, şairle tanışma konusunda daha da çekingenleşmiş.
Yönelişler’de Takma Bir İsimle
Çorlulu’daki buluşmalardan birinde Ebubekir Eroğlu, arkadaş grubuna “Neden Yönelişler’e şiir vermiyorsunuz?” diye sormuş. Eroğlu, dergiye şair ve şiir ayrımı yapılmadığını, estetik açıdan iyi olan her şiiri yayımlamak istediklerini anlatmış. Grup bu konuyu uzun süre tartışmış. Bazı arkadaşlar şiir göndermekten yana olsa da bazıları çekinceli yaklaşmış.
Yazar, bir süredir dergilerde şiirleri yayımlanıyormuş ama kendi çevresinde yapılan eleştirilerin, imzasının bilinmediği durumda aynı ilgiyi görüp görmeyeceğini merak etmiş. Bu yüzden şiirlerini takma bir adla göndermeye karar vermiş. Takma ad olarak ağabeyinin adını kullanmış ve “Mehmet Çağlayan” ismini seçmiş. İsmin sık rastlanan bir isim olması da bu tercihte etkili olmuş. İmza tutarlılığı için de birkaç deneme yaptığını anlatıyor.
Yönelişler, 1981’in Nisan ayında yayımlanmaya başlamış. Kurucuları Ahmet Yücel, Ebubekir Eroğlu ve Adnan Tekşen. Fiili yönetmenliğini Ebubekir Eroğlu üstlenmiş. Dergi iki dönemde toplam 53 sayı çıkarmış. Yazarın Mehmet Çağlayan adıyla ilk şiiri “Gözlerimi Kapadığımda” başlığıyla Mayıs 1982’de yayımlanmış. Şubat 1983’te yayımlanan “Hızır” adlı şiiriyle de bu adla yayın hayatı sürmüş.



